SEBA Class 10 Science Chapter 12 – বিদ্যুৎ Questions Answers | Assamese Medium

SEBA Class 10 Science Chapter 12 Question Answers – বিদ্যুৎ (Electricity) | Assamese Medium

Best Class 10 Science Chapter 12 – বিদ্যুৎ Solutions

তলত Class 10 Science ৰ Chapter 12 বিদ্যুৎ (Electricity) ৰ Questions Answers সমূহ সুন্দৰকৈ আগবঢ়োৱা হৈছে। Prepare for HSLC exam with SEBA Class 10 Science Chapter 12 বিদ্যুৎ। Our Assamese medium notes provide clear question answers and explanations based on the latest SEBA pattern। Understand the concepts of electric current, Ohm’s law, circuits, and electric power easily. Revise fast and score better with our trusted Chapter 12 Science বিদ্যুৎ guide made specifically for SEBA students। SEBA Class 10 Science Chapter 12 Question Answers – বিদ্যুৎ (Electricity)

SEBA Class 10 Science Chapter 12 প্রশ্নোত্তৰ

প্রশ্নাৱলী (পৃষ্ঠা ২০০)

1. এটা বৈদ্যুতিক বৰ্তনী বুলিলে কি বুজা?

উত্তৰ: বিদ্যুৎ প্ৰৱাহৰ নিৰৱচ্ছিন্ন আৰু বন্ধ পথ এটাকে বৈদ্যুতিক বৰ্তনী বোলে। ইয়াত সাধাৰণতে উৎস (যেনে বেটাৰী), পৰিবাহী তাঁৰ, ৰোধক, আৰু চাবি থাকে।

2. প্ৰৱাহৰ এককৰ সংজ্ঞা দিয়া।

উত্তৰ: যদি কোনো পৰিবাহীৰ প্ৰস্থচ্ছেদৰ মাজেৰে প্ৰতি ছেকেণ্ডত এক কুলম্ব আধান প্ৰৱাহিত হয়, তেন্তে তাক এক এম্পিয়াৰ বোলে। বিদ্যুৎ প্ৰৱাহৰ একক হ’ল এম্পিয়াৰ (A)। গাণিতিকভাৱে: 1A = 1C/1s.

3. এক কুলম্ব আধান হ’বলৈ প্ৰয়োজন হোৱা ইলেকট্ৰনৰ সংখ্যা গণনা কৰা।

উত্তৰ: আমি জানো: ১ কুলম্ব আধান (Q) = n × e, য’ত n হ’ল ইলেকট্ৰনৰ সংখ্যা আৰু e হ’ল এটা ইলেকট্ৰনৰ আধান।
e = 1.6 × 10⁻¹⁹ C, Q = 1 C
সূত্ৰ মতে:
n = Q/e
অৰ্থাৎ, এক কুলম্ব আধানৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় ইলেকট্ৰনৰ সংখ্যা হ’ল 6.25 × 10¹⁸।

প্রশ্নাৱলী (পৃষ্ঠা ২০২)

1. পৰিবাহীত বিভৱভেদ বৰ্তাই ৰখা সঁজুলি এটাৰ নাম লিখা।

উত্তৰ: বেটাৰী।

2. দুটা বিন্দুৰ মাজৰ বিভৱভেদ 1V বুলি ক’লে কি বুজায়?

উত্তৰ: দুটা বিন্দুৰ মাজৰ বিভৱভেদ 1 ভল্ট মানে এটা বিন্দুৰ পৰা আনটো বিন্দুলৈ এক কুলম্ব আধান স্থানান্তৰ কৰোঁতে 1 জুল কাৰ্য্য কৰিব লগাকে সূচায়। গাণিতিকভাৱে: 1V = 1/1C

3. 6V বেটেৰী এটাৰ মাজেৰে চালিত হওঁতে প্ৰতি কুলম্ব আধানক কিমান শক্তি দিয়া হয়?

উত্তৰ: দিয়া আছে: V = 6V, Q = 1C, W = ?
আমি জানো: V = W/Q
W = V × Q
প্ৰতি কুলম্ব আধানক 6 জুল শক্তি দিয়া হয়।

প্রশ্নাৱলী (পৃষ্ঠা ২০৯)

1. পৰিবাহীৰ ৰোধ কি কি কাৰকৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে?

উত্তৰ:

  1. পৰিবাহীৰ দৈৰ্ঘ্য (l): ৰোধ দৈৰ্ঘ্যৰ সমানুপাতিক।
  2. পৰিবাহীৰ প্ৰস্থচ্ছেদৰ কালি (A): ৰোধ প্ৰস্থচ্ছেদৰ ব্যস্তানুপাতিক।
  3. পৰিবাহীৰ পদাৰ্থৰ প্ৰকৃতি: পদাৰ্থৰ ৰোধকতা (ρ)।
  4. পৰিবাহীৰ উষ্ণতা: উষ্ণতা বৃদ্ধি হ’লে ৰোধ বাঢ়ে।
2. একেটা উৎসৰ লগত সংযোজিত, একে পদাৰ্থৰ এডাল শকত আৰু এডাল ক্ষীণ তাঁৰৰ কোনডালত বেছি সহজে প্ৰৱাহ চালিত হয়? আৰু কিয়?

উত্তৰ: শকত তাঁৰডালত বেছি সহজে প্ৰৱাহ চালিত হয়।
কাৰণ: শকত তাঁৰৰ প্ৰস্থচ্ছেদৰ কালি বেছি, ফলত ইয়াৰ ৰোধ কম (R ∝ 1/A)। কম ৰোধৰ বাবে প্ৰৱাহ সহজে চালিত হ’ব।

3. ধৰা হওঁক বৈদ্যুতিক উপাদান এটাৰ দুই মূৰৰ মাজৰ বিভৱভেদ আগৰ মানৰ আধালৈ কমাওতে ৰোধৰ মান একে থাকে। ইয়াৰ মাজেৰে চালিত প্ৰৱাহৰ কি পৰিবৰ্তন হ’ব?

উত্তৰ: ওমৰ সূত্ৰ অনুসৰি: V = IR
যদি বিভৱভেদ (V) আধালৈ কমে আৰু ৰোধ (R) একে থাকে, তেন্তে প্ৰৱাহ (I)ও আধা হ’ব।
অৰ্থাৎ, প্ৰৱাহৰ মান আগৰ মানৰ আধা হ’ব।

4. পাউৰুটি সেকা বৈদ্যুতিক সঁজুলি আৰু বৈদ্যুতিক ইস্ত্ৰিৰ কুণ্ডলী বিশুদ্ধ ধাতুৰে গঢ়াৰ বিপৰীতে সংকৰ ধাতুৰে গঢ়া হয় কিয়?

উত্তৰ:

  1. সংকৰ ধাতুৰ ৰোধকতা বিশুদ্ধ ধাতুতকৈ বেছি, ফলত বেছি তাপ উৎপন্ন হয়।
  2. উচ্চ উষ্ণতাত সংকৰ ধাতু জাৰণ নহয় বা জ্বলি নাযায়, যাৰ ফলত ই দীৰ্ঘদিন টিকি থাকে।
  3. সংকৰ ধাতুৰ গলনাংক বেছি, গতিকে ই উচ্চ তাপ সহ্য কৰিব পাৰে।
5. তালিকা 12.2 ত দিয়া তথ্য ব্যৱহাৰ কৰি তলৰ প্ৰশ্নসমূহৰ উত্তৰ দিয়া—
(a) লো আৰু পাৰাৰ ভিতৰত কোনটো অধিক ভাল পৰিবাহী?

উত্তৰ: লো আৰু পাৰাৰ ৰোধকতাৰ মান ক্ৰমে 10 × 10⁻⁸ Ωm আৰু 94 × 10⁻⁸ Ωm। যিহেতু পাৰাৰ ৰোধকতা লোৰ তুলনাত বেছি, গতিকে লো অধিক ভাল পৰিবাহী।

(b) কোনটো পদাৰ্থ আটাইতকৈ ভাল পৰিবাহী?

উত্তৰ: ৰূপ আটাইতকৈ ভাল পৰিবাহী কাৰণ ইয়াৰ ৰোধকতা অতি কম (প্ৰায় 1.60 × 10⁻⁸ Ωm)।

প্রশ্নাৱলী (পৃষ্ঠা 213)

1. প্ৰতিটোৰে 2V কৈ তিনিটা কোষৰ এটা বেটেৰী, এটা 5Ω ৰ ৰোধক, এটা 8Ω ৰ ৰোধক, এটা 12Ω ৰ ৰোধক আৰু এটা প্লাগ চাবি শ্ৰেণীবদ্ধভাৱে সংযোগ কৰি এটা বৰ্তনীৰ নক্সা অংকন কৰা।

উত্তৰ: তিনিটা কোষ (প্ৰতিটো 2V) শ্ৰেণীবদ্ধভাৱে সংযোগ কৰা, মুঠ বিভৱভেদ = 2V + 2V + 2V = 6V।
এটা 5Ω, 8Ω, আৰু 12Ω ৰোধক শ্ৰেণীবদ্ধভাৱে সংযোগ কৰা।
এটা প্লাগ চাবি বৰ্তনী খোলা বা বন্ধ কৰিবলৈ।
নক্সা: [বেটাৰী (6V) → প্লাগ চাবি → 5Ω ৰোধক → 8Ω ৰোধক → 12Ω ৰোধক → বেটাৰীলৈ পুনৰ সংযোগ]।

SEBA Class 10 Science Chapter 12 Question Answers – বিদ্যুৎ (Electricity)

2. ৰোধক কেইটাৰ মাজেৰে যোৱা প্ৰৱাহ জুখিবৰ বাবে এটা এমিটাৰ আৰু 12Ω ৰ ৰোধকটোৰ দুই মূৰৰ মাজৰ বিভৱভেদ জুখিবৰ বাবে এটা ভল্টমিটাৰ সংযোগ কৰি 1 নং প্ৰশ্নত দিয়া বৰ্তনীটো পুনৰ অংকন কৰা। এমিটাৰ আৰু ভল্টমিটাৰৰ পাঠ কি হ'ব?

উত্তৰ:
সংযোগ পদ্ধতি:

  • এমিটাৰ এটা শ্ৰেণীবদ্ধভাৱে বৰ্তনীত সংযোগ কৰিব লাগিব (যিকোনো স্থানত, যেনে বেটাৰীৰ পিছত)
  • ভল্টমিটাৰ এটা 12Ω ৰোধকৰ দুই মূৰৰ মাজত সমান্তৰালভাৱে সংযোগ কৰিব লাগিব
SEBA Class 10 Science Chapter 12 Question Answers – বিদ্যুৎ (Electricity)

গণনা:

মুঠ ৰোধ: Rs = R1 + R2 + R3 = 5Ω + 8Ω + 12Ω = 25Ω
প্ৰৱাহ: I = V/Rs = 6V/25Ω = 0.24A
12Ω ৰোধকৰ বিভৱভেদ: V3 = I × R3 = 0.24A × 12Ω = 2.88V

পাঠ:

  • এমিটাৰৰ পাঠ: 0.24A
  • ভল্টমিটাৰৰ পাঠ: 2.88V

প্রশ্নাৱলী (পৃষ্ঠা 216)

1. নিম্নোক্তবোৰৰ সমান্তৰাল সংযোজন ৰোধ নিৰ্ণয় কৰা—
(a) 1Ω আৰু 10⁶Ω

উত্তৰ: সমান্তৰাল সজ্জাত: 1/Rp = 1/R1 + 1/R2
1/R_p = 1/1 + 1/10^6
মুঠ ৰোধ: প্ৰায় 1Ω

(b) 1Ω, 10³Ω, আৰু 10⁶Ω

উত্তৰ: 1/Rp = 1/R1 + 1/R2 + 1/R3
1/R_p = 1/1 + 1/10^3 + 1/10^6
মুঠ ৰোধ: প্ৰায় 0.999Ω

2. 100Ω ৰ এটা বৈদ্যুতিক বাল্ব, 50Ω ৰ এটা পাউৰুটি সেকা সঁজুলি আৰু 500Ω ৰোধৰ এটা পানীৰ ফিল্টাৰ 220V উৎসৰ লগত সমান্তৰালভাৱে সংযোগ কৰা হৈছে। যদি এটা বৈদ্যুতিক ইস্ত্ৰি একেটা উৎসৰ লগত সংযোগ কৰা হয় আৰু যদি ই আন তিনিওটাই লোৱাৰ সমান প্ৰৱাহ লয়, তেন্তে ইস্ত্ৰিটোৰ ৰোধ কিমান হ’ব আৰু ইয়াৰ মাজেৰে চালিত প্ৰৱাহ কিমান হ’ব?

উত্তৰ: দিয়া আছে: V = 220V
প্ৰতিটো সঁজুলিৰ প্ৰৱাহ:
বাল্ব: I_1 = V/R_1
পাউৰুটি সেকা সঁজুলি: I_2 = V/R_2
পানীৰ ফিল্টাৰ: I_3 = V/R_3
মুঠ প্ৰৱাহ: I = I_1 + I_2 + I_3
ইস্ত্ৰিৰ প্ৰৱাহ: I₄ = 7.04A
ইস্ত্ৰিৰ ৰোধ: R_4 = V/I_4
ইস্ত্ৰিৰ ৰোধ: প্ৰায় 31.25Ω
প্ৰৱাহ: 7.04A

3. এটা বেটাৰীৰ লগত বৈদ্যুতিক সঁজুলিবোৰ শ্ৰেণীবদ্ধ সজ্জাত সংযোগ কৰাতকৈ সমান্তৰাল সজ্জাত সংযোগ কৰিলে কি কি সুবিধা হয়?

উত্তৰ:

  1. সমান্তৰাল সজ্জাত প্ৰতিটো সঁজুলিয়ে বিভৱভেদ সমানে পায়, গতিকে সঁজুলিবোৰে সঠিকভাৱে কাম কৰিব পাৰে।
  2. এটা সঁজুলি বিকল হ'লে বাকী সঁজুলিবোৰ কাৰ্যক্ষম হৈ থাকে।
  3. যিহেতু মুঠ ৰোধ কম হয়, ফলত বেছি প্ৰৱাহ প্ৰৱাহিত হয়।
4. 2Ω, 3Ω আৰু 6Ω ৰ তিনিটা ৰোধক কেনেকৈ সংযোগ কৰিলে সিহঁতৰ মুঠ ৰোধ (a) 4Ω আৰু (b) 1Ω পোৱা যাব?

উত্তৰ: (a) মুঠ ৰোধ 4Ω:
3Ω আৰু 6Ω সমান্তৰালভাৱে:
1/R_p = 1/3 + 1/6
এই 2Ωৰ লগত 2Ω শ্ৰেণীবদ্ধভাৱে: R_s = 2 + 2

(b) মুঠ ৰোধ 1Ω:
আটাইকেইটা সমান্তৰালভাৱে:
1/R_p = 1/2 + 1/3 + 1/6
(a) 3Ω আৰু 6Ω সমান্তৰাল, তাৰ পাছত 2Ω শ্ৰেণীবদ্ধ = 4Ω
(b) আটাইকেইটা সমান্তৰাল = 1Ω

5. 4Ω, 8Ω, 12Ω আৰু 24Ω ৰোধৰ চাৰিটা কুণ্ডলী লগ লগাই পাব পৰা (a) সৰ্বোচ্চ আৰু (b) সৰ্বনিম্ন মুঠ ৰোধৰ মান কিমান হ'ব?

উত্তৰ: (a) সৰ্বোচ্চ ৰোধ:
শ্ৰেণীবদ্ধভাৱে: R_s = 4 + 8 + 12 + 24

(b) সৰ্বনিম্ন ৰোধ:
সমান্তৰালভাৱে: 1/R_p = 1/4 + 1/8 + 1/12 + 1/24
(a) সৰ্বোচ্চ ৰোধ: 48Ω
(b) সৰ্বনিম্ন ৰোধ: 2Ω

প্রশ্নাৱলী (পৃষ্ঠা 218)

1. বৈদ্যুতিক হিটাৰৰ তাপ উপাদানডাল (heating element) দীপ্ত হয়; কিন্তু সংযোগী তাঁৰবোৰ এনে নহয়, কিয়?

উত্তৰ: হিটাৰৰ তাপ উপাদানডাল সংকৰ ধাতুৰে (যেনে নিক্ৰোম) নিৰ্মিত, যাৰ ৰোধকতা বেছি, ফলত বেছি তাপ উৎপন্ন হয় আৰু দীপ্ত হয়।
সংযোগী তাঁৰ (যেনে কপাৰ)ৰ ৰোধকতা কম, তাত তাপ কম উৎপন্ন হয় আৰু দীপ্ত নহয়।

2. 9600 কুলম্ব আধান 1 ঘণ্টাত 50V বিভৱভেদৰ মাজেৰে সঞ্চালিত হ'লে, উৎপাদিত তাপৰ পৰিমাণ উলিওৱা।

উত্তৰ: দিয়া আছে: Q = 9600 C, V = 50 V, t = 1 hr = 3600 s
প্ৰৱাহ: I = Q/t
ক্ষমতা: P = V × I
তাপ: H = P × t
উৎপাদিত তাপ: 480 kJ

3. 20Ω ৰোধৰ এটা বৈদ্যুতিক ইস্ত্ৰিয়ে 5A প্ৰৱাহ লয়। 30 ছেকেণ্ডত উৎপন্ন হোৱা তাপৰ পৰিমাণ গণনা কৰা।

উত্তৰ: দিয়া আছে: R = 20Ω, I = 5A, t = 30 s
তাপ: H = I^2 R t
উৎপন্ন তাপ: 15 kJ

প্রশ্নাৱলী (পৃষ্ঠা 220)

1. এটা বৈদ্যুতিক প্ৰৱাহে যোগান ধৰা শক্তিৰ হাৰ কিহে নিৰূপণ কৰে?

উত্তৰ: বৈদ্যুতিক ক্ষমতা (P)ই শক্তিৰ হাৰ নিৰূপণ কৰে। P = VI

2. এটা বৈদ্যুতিক মটৰে 220V লাইনৰ পৰা 5A প্ৰৱাহ লয়। মটৰটোৰ ক্ষমতা আৰু 2 ঘণ্টাত ই ব্যয় কৰা শক্তি উলিওৱা।

উত্তৰ: দিয়া আছে: V = 220V, I = 5A, t = 2 hr = 7200 s
ক্ষমতা: P = V × I
শক্তি: E = P × t
ক্ষমতা: 1.1 kW
শক্তি: 2.2 kWh

অনুশীলনী

1. R ৰোধৰ এডাল তাঁৰ পাঁচটা সমান ভাগলৈ বিভক্ত কৰা হ’ল। এই অংশবোৰ সমান্তৰালভাৱে সংযোগ কৰা হ’ল। যদি সজ্জাটোৰ সমতূল্য ৰোধ R’ হয়, তেতিয়া R/R’ অনুপাত হ’ব—

উত্তৰ: (d) 25

ব্যাখ্যা:
মূল তাঁৰডালৰ ৰোধ = R
পাঁচটা সমান ভাগত বিভক্ত কৰাত প্রতিটো ভাগৰ ৰোধ = R/5

সমান্তৰাল সজ্জাৰ সমতূল্য ৰোধ:
1/R’ = 5/(R/5) = 25/R
R’ = R/25

R/R’ = R/(R/25) = 25

2. তলৰ কোনটো ৰশ্মিয়ে বৈদ্যুতিক ক্ষমতা নিৰ্দেশ নকৰে?

উত্তৰ: (b) IR²

ব্যাখ্যা:
বৈদ্যুতিক ক্ষমতাৰ সূত্ৰ:
• P = I²R
• P = VI
• P = V²/R

IR² ৰ ক্ষমতাৰ সৈতে কোনো সম্পৰ্ক নাই।

3. এটা বৈদ্যুতিক বাল্বৰ 220V আৰু 100W চিহ্নিত কৰা আছে। যেতিয়া 110V ত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ই লোৱা ক্ষমতা হ’ব—

উত্তৰ: (d) 25W

ব্যাখ্যা:
বাল্বৰ ৰোধ (R) = V²/P = (220)²/100 = 484Ω
110V ত ক্ষমতা (P’) = (110)²/484 = 25W

4. একে পদাৰ্থৰ দুডাল একে দৈৰ্ঘ্যৰ আৰু একে ব্যাসৰ পৰিবাহী তাঁৰ প্ৰথমে শ্ৰেণীবদ্ধ সজ্জাত আৰু পিছত সমান্তৰাল সজ্জাত এটা বৰ্তনীৰ একেটা বিভৱভেদত সংযোগ কৰা হ’ল। শ্ৰেণীবদ্ধ আৰু সমান্তৰাল সজ্জাত সৃষ্টি হোৱা তাপৰ অনুপাত—

উত্তৰ: (c) 1:4

ব্যাখ্যা:
শ্ৰেণীবদ্ধ:
মুঠ ৰোধ = 2R
তাপ (H₁) = V²t/(4R)

সমান্তৰাল:
মুঠ ৰোধ = R/2
তাপ (H₂) = V²t/R

অনুপাত = H₁/H₂ = 1/4

5. দুটা বিন্দুৰ মাজৰ বিভৱভেদ জুখিবলৈ বৰ্তনী এটাত ভল্টমিটাৰ কেনেকৈ সংযোগ কৰিবা?

উত্তৰ:
ভল্টমিটাৰক সমান্তৰালভাৱে সংযোগ কৰিব লাগে।

6. এডাল তামৰ তাঁৰৰ ব্যাস 0.5 mm আৰু ৰোধকতা 1.6 × 10⁻⁴ Ωm। 10 Ω প্ৰতিৰোধ পাবৰ বাবে এই তাঁৰডালৰ দৈৰ্ঘ্য কিমান হ’ব লাগিব? যদি তাঁৰডালৰ ব্যাস দুগুণ কৰা হয়, তেন্তে প্ৰতিৰোধৰ পৰিবৰ্তন কিমান হ’ব?

উত্তৰ:

Diagram illustrating a copper wire with a diameter of 0.5 mm, used to calculate the length required for 10 ohms resistance and the change in resistance when the diameter is doubled.

7. এটা প্ৰদত্ত ৰোধকৰ মাজেৰে প্ৰবাহিত প্ৰবাহ I ৰ মান আৰু পাৰস্পৰিক বিভৱভেদ V ৰ মান তলত দিয়া হ’ল—

তথ্য:

I (এম্পিয়াৰ) 0.5 1.0 2.0 3.0 4.0
V (ভল্ট) 1.6 3.4 6.7 10.2 13.2

V আৰু I ৰ মাজৰ লেখ এটা অংকন কৰা আৰু ৰোধকটোৰ ৰোধ উলিওৱা।

উত্তৰ:

SEBA Class 10 Science Chapter 12 Question Answers – বিদ্যুৎ (Electricity)

লেখ অংকন:
X-অক্ষত I (এম্পিয়াৰ) আৰু Y-অক্ষত V (ভল্ট) লৈ এই বিন্দুসমূহ উপস্থাপন কৰা হ’ল: (0.5, 1.6), (1.0, 3.4), (2.0, 6.7), (3.0, 10.2), (4.0, 13.2)। এই বিন্দুসমূহ সংযোগ কৰিলে প্ৰায় সৰলৰৈখিক লেখ এডাল পোৱা যাব, যি ওমৰ সূত্ৰ (V = IR) মানি চলে।

ৰোধ গণনা:
ওমৰ সূত্ৰ: V = IR
R = V/I

I (এম্পিয়াৰ) V (ভল্ট) R = V/I (Ω)
0.5 1.6 1.6/0.5 = 3.2
1.0 3.4 3.4/1.0 = 3.4
2.0 6.7 6.7/2.0 = 3.35

গড় ৰোধ: (3.2 + 3.4 + 3.35)/3 ≈ 3.32Ω
অৰ্থাৎ ৰোধকটোৰ ৰোধ প্ৰায় 3.32Ω।

8. যেতিয়া এটা অজ্ঞাত ৰোধ 12V ৰ এটা বেটেৰীৰ লগত সংযোগ কৰা হয় তাত 2.5 mA প্ৰবাহ চালিত হয়। ৰোধকটোৰ ৰোধ উলিওৱা।

উত্তৰ:
দিয়া আছে: V = 12V, I = 2.5 mA = 2.5 × 10⁻³ A
ওমৰ সূত্ৰৰ পৰা R = V/I
R = 12 / (2.5 × 10⁻³) = 12 × 1000/2.5 = 4800Ω = 4.8 kΩ
ৰোধকটোৰ ৰোধ 4.8 kΩ।

9. এটা 9V বেটাৰীৰ লগত 0.2Ω, 0.3Ω, 0.4Ω, 0.5Ω আৰু 12Ω ৰোধক কেইটা শ্ৰেণীবদ্ধভাৱে সংযোগ কৰা হৈছে। 12Ω ৰোধকটোৰ মাজেৰে কিমান প্ৰবাহ চালিত হৈছে?

উত্তৰ:
শ্ৰেণীবদ্ধ সজ্জাত মুঠ ৰোধ:
Rs = 0.2 + 0.3 + 0.4 + 0.5 + 12 = 13.4Ω
বেটাৰীটোৰ বিভৱভেদ: V = 9V
এতেকে প্ৰবাহ: I = V/Rs = 9/13.4 ≈ 0.6716A
শ্ৰেণীবদ্ধ সজ্জাত সকলো ৰোধকৰ মাজেৰে একে প্ৰবাহ চালিত হ’ব।
অৰ্থাৎ 12Ω ৰোধকৰ মাজেৰে চালিত প্ৰবাহ প্ৰায় 0.67A।

10. 176Ω ৰ কিমানটা ৰোধক হ’লে 220V ৰ লাইন এটাত 5A প্ৰবাহ পোৱা যাব?

উত্তৰ:
দিয়া আছে, বিভৱভেদ, V = 220V, প্ৰবাহ: I = 5A
∴ মুঠ ৰোধ: R = V/I = 220/5 = 44Ω
যিহেতু প্ৰতিটো ৰোধকৰ ৰোধ = 176Ω
ধৰা হ’ল ৰোধকবোৰ সমান্তৰালভাৱে সংযোগ কৰা হৈছে:
∴ 1/Rp = n × (1/176), য’ত n হ’ল ৰোধকৰ সংখ্যা
1/44 = n/176
n = 176/44 = 4
অৰ্থাৎ 4টা ৰোধক।

11. প্ৰতিটো 6Ω ৰোধৰ তিনিটা ৰোধক কেনেদৰে সংযোগ কৰিলে সজ্জাটোৰ সমতুল্য ৰোধ (i) 9Ω, আৰু (ii) 4Ω হ’ব?

উত্তৰ:
(i) সমতুল্য ৰোধ 9Ω হ’বলৈ:
প্ৰথমে দুটা 6Ω ৰোধক সমান্তৰালভাৱে সংযোগ কৰিলে পাম:
1/Rp = 1/6 + 1/6 = 2/6 = 1/3 → Rp = 3Ω
ইয়াৰ পাছত এই 3Ω ৰোধকটো তৃতীয় 6Ω ৰোধকৰ সৈতে শ্ৰেণীবদ্ধভাৱে লগালে পাম:
R_total = 3Ω + 6Ω = 9Ω

(ii) সমতুল্য ৰোধ 4Ω হ’বলৈ:
প্ৰথমে দুটা 6Ω ৰোধক শ্ৰেণীবদ্ধভাৱে লগালে পাম:
Rs = 6Ω + 6Ω = 12Ω
তাৰ পাছত এই 12Ω ৰোধকটো তৃতীয় 6Ω ৰোধকৰ সৈতে সমান্তৰালভাৱে সংযোগ কৰিলে পাম:
1/R_total = 1/12 + 1/6 = 1/12 + 2/12 = 3/12 = 1/4 → R_total = 4Ω

সাৰাংশ:
- 9Ω পাবলৈ: দুটা সমান্তৰাল (3Ω) + এটা শ্ৰেণীবদ্ধ (6Ω) = 9Ω
- 4Ω পাবলৈ: দুটা শ্ৰেণীবদ্ধ (12Ω) || এটা সমান্তৰাল (6Ω) = 4Ω

12. বহুকেইটা বৈদ্যুতিক বাল্ব 220V লাইনত ব্যৱহাৰৰ বাবে তৈয়াৰ কৰা হৈছে আৰু 10W ৰে চিহ্নিত কৰা হৈছে। যদি চালিত হোৱা সৰ্বোচ্চ প্ৰবাহ 5A হয়, কিমানটা বাল্ব সমান্তৰালভাৱে 220V লাইনৰ লগত সংযোগ কৰিব লাগিব?

উত্তৰ:
দিয়া আছে:
বিভৱভেদ, V = 220V
সৰ্বোচ্চ প্ৰবাহ, I = 5A
∴ R = V/I = 220/5 = 44Ω

আকৌ দিয়া আছে, প্ৰতিটো বাল্বৰ ক্ষমতা:
P = 10W, V = 220V
∴ প্ৰতিটো বাল্বৰ প্ৰবাহ: I = P/V = 10/220 = 1/22 A
যিহেতু সৰ্বোচ্চ প্ৰবাহ: 5A

∴ বাল্বৰ সংখ্যা, n = মুঠ প্ৰবাহ / প্ৰতিটো বাল্বৰ প্ৰবাহ
= 5 / (1/22) = 5 × 22 = 110
সমান্তৰালভাৱে 110টা বাল্ব সংযোগ কৰিব লাগিব।

13. 220V লাইনৰ লগত সংযোগ কৰা এটা বৈদ্যুতিক চুলাৰ গৰম ফলিখনৰ দুটা ৰোধ কুণ্ডলী A আৰু B আছে আৰু প্ৰত্যেকৰে ৰোধৰ মান 24Ω, যিকেইটা পৃথকে পৃথকে, শ্ৰেণীবদ্ধভাৱে আৰু সমান্তৰালভাৱে সংযোগ কৰিব পাৰি। এই তিনিও ক্ষেত্ৰত প্ৰবাহ কি হ’ব?

উত্তৰ:
দিয়া আছে: V = 220V, R_A = 24Ω, R_B = 24Ω

(i) পৃথকে পৃথকে (কেৱল এটা কুণ্ডলী):
R = 24Ω
∴ I = V/R = 220/24 ≈ 9.17A

(ii) শ্ৰেণীবদ্ধভাৱে:
Rs = 24 + 24 = 48Ω
∴ I = V/Rs = 220/48 ≈ 4.58A

(iii) সমান্তৰালভাৱে:
1/Rp = 1/24 + 1/24 = 2/24 = 1/12 → Rp = 12Ω
∴ I = V/Rp = 220/12 ≈ 18.33A

তিনিওটা ক্ষেত্ৰতে প্ৰবাহ হ’ল:
পৃথকে পৃথকে: 9.17A
শ্ৰেণীবদ্ধভাৱে: 4.58A
সমান্তৰালভাৱে: 18.33A

14. 2Ω ৰোধক এটাত ব্যৱহৃত ক্ষমতা তলৰ প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে উলিওৱা—

উত্তৰ:
(i) 1Ω আৰু 2Ω ৰ দুটা ৰোধক 6V ৰ বেটেৰী এটাৰ লগত শ্ৰেণীবদ্ধভাৱে:
দিয়া আছে: V = 6V
মুঠ ৰোধ: Rs = 1Ω + 2Ω = 3Ω
প্ৰবাহ: I = V/Rs = 6/3 = 2A
∴ 2Ω ৰোধকত ক্ষমতা হ’ব:
P = I²R = (2)² × 2 = 4 × 2 = 8W

(ii) 12Ω আৰু 2Ω ৰ ৰোধক এটা 4V ৰ বেটেৰীৰ লগত সমান্তৰালভাৱে:
সমান্তৰাল সজ্জাত প্ৰতিটো ৰোধকৰ মাজত বিভৱভেদ একে, V = 4V
2Ω ৰোধকত প্ৰবাহ, I = V/R = 4/2 = 2A
∴ ক্ষমতা: P = V × I = 4 × 2 = 8W
(অথবা P = V²/R = 4²/2 = 16/2 = 8W)

15. এটা 220V ত 100W চিহ্নিত আৰু অন্যটো 220V ত 60W চিহ্নিত দুটা বৈদ্যুতিক চাকি বৈদ্যুতিক যোগানৰ লগত সমান্তৰালভাৱে সংযোগ কৰা হৈছে। যদি যোগান বিভৱ 220V হয়, কিমান প্রবাহ ই ল’ব?

উত্তৰ:
দিয়া আছে:
প্ৰথম চাকিটোৰ ক্ষেত্ৰত:
P₁ = 100W, V = 220V
∴ I₁ = P₁/V = 100/220 ≈ 0.4545A

দ্বিতীয় চাকিটোৰ ক্ষেত্ৰত:
P₂ = 60W, V = 220V
∴ I₂ = P₂/V = 60/220 ≈ 0.2727A

মুঠ প্ৰবাহ: I = I₁ + I₂ = 0.4545 + 0.2727 ≈ 0.7272A
অৰ্থাৎ প্ৰায় 0.73A

16. কোনটোৱে বেছি শক্তি ব্যৱহাৰ কৰিব, এটা 250W ৰ TV চেট 1 ঘণ্টা চলিলে বা এটা 1200W ৰ ৰুটিসেকা সঁজুলি 10 মিনিটত চলিলে?

উত্তৰ:
(i) TV চেটটোৰ ক্ষেত্ৰত:
দিয়া আছে:
ক্ষমতা, P = 250W, সময়, t = 1h
∴ TV চেটটোৱে ব্যৱহাৰ কৰা শক্তি:
E = P × t = 250W × 1h = 250Wh = 0.25 kWh

(ii) ৰুটিসেকা সঁজুলিটোৰ ক্ষেত্ৰত:
দিয়া আছে:
ক্ষমতা, P = 1200W, সময়, t = 10 min = 10/60 h
∴ ৰুটিসেকা সঁজুলিটোৱে ব্যৱহাৰ কৰা শক্তি:
E = P × t = 1200W × (10/60)h = 1200 × 0.1667 = 200Wh = 0.2 kWh

গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে TV চেটটোৱে বেছি শক্তি ব্যৱহাৰ কৰিব।

17. 8Ω ৰোধৰ এটা বৈদ্যুতিক চুলাই 2 ঘণ্টা চলোতে মেইনৰ পৰা 15A প্রবাহ লয়। চুলাটোত তাপ উৎপন্ন হোৱা হাৰ উলিওৱা।

উত্তৰ:
দিয়া আছে:
I = 15A, R = 8Ω
আমি জানো যে তাপ উৎপন্ন হোৱা হাৰ = ক্ষমতা = P = I²R
∴ P = (15)² × 8 = 225 × 8 = 1800W = 1.8 kW
∴ তাপ উৎপন্ন হোৱা হাৰ 1.8 kW।

18. ব্যাখ্যা কৰা:

(a) বৈদ্যুতিক চাকিত বেছিভাগ টাংষ্টেনৰ ফিলামেন্ট কিয় ব্যৱহাৰ হয়?
উত্তৰ: সাধাৰণতে টাংষ্টেনৰ গলনাংক অতি উচ্চ (3380°C) আৰু ৰোধকতাও অধিক, ফলত ই উচ্চ তাপ সহ্য কৰি বেছিকৈ তাপ আৰু পোহৰ উৎপন্ন কৰে। লগতে টাংষ্টেনৰ জাৰণ নহয়, যাৰ ফলত ফিলামেন্ট দীৰ্ঘদিন টিকি থাকে। সেয়েহে বৈদ্যুতিক চাকিত বেছিভাগ টাংষ্টেনৰ ফিলামেন্ট ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

(b) বিদ্যুত তাপীয় সঁজুলি যেনে ৰুটি সেকা সঁজুলি আৰু ইস্ত্ৰিৰ বিশুদ্ধ ধাতুৰ পৰিৱৰ্তে সংকৰ ধাতু কিয় ব্যৱহাৰ কৰা হয়?
উত্তৰ: সংকৰ ধাতুৰ (যেনে নিক্রোম) ৰোধকতা আৰু গলনাংক বিশুদ্ধ ধাতুতকৈ অতি বেছি, ফলত বেছি তাপ উৎপন্ন হয়। আনহাতে উচ্চ তাপত সংকৰ ধাতুৰ জাৰণ নহয় বা জ্বলি নাযায়। ফলত ই দীৰ্ঘদিন টিকি থাকে। সেয়েহে ৰুটি সেকা সঁজুলি আৰু ইস্ত্ৰিৰ বিশুদ্ধ ধাতুৰ পৰিৱৰ্তে সংকৰ ধাতু ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

(c) ঘৰুৱা বর্তনীবিলাকত শ্রেণীবদ্ধ সজ্জা কিয় ব্যৱহাৰ কৰা নহয়?
উত্তৰ: ঘৰুৱা বৰ্তনীত শ্ৰেণীবদ্ধ সজ্জা সাধাৰণতে ব্যৱহাৰ নহয়। কাৰণ শ্ৰেণীবদ্ধ সজ্জাত এটা সঁজুলি বিকল হ’লে বাকীবোৰো অচল হৈ পৰে। আকৌ এই সজ্জাত মুঠ ৰোধ অতি বেছি হয়, ফলত বেছি প্রবাহ প্ৰবাহিত নহয়। সেয়েহে ঘৰুৱা বর্তনীবিলাকত শ্রেণীবদ্ধ সজ্জা ব্যৱহাৰ কৰা নহয়।

(d) এডাল পৰিবাহীৰ ৰোধ ইয়াৰ প্রস্থচ্ছেদৰ কালিৰ লগত কিদৰে পৰিবর্তন হয়?
উত্তৰ: আমি জানো যে পৰিবাহীৰ ৰোধ ইয়াৰ প্ৰস্থচ্ছেদৰ কালিৰ (A) সৈতে ব্যস্তানুপাতিক। অৰ্থাৎ R = ρl/A। গতিকে প্ৰস্থচ্ছেদৰ কালি বাঢ়িলে ৰোধ কমে, আৰু কালি কমিলে ৰোধ বাঢ়ে।

(e) বৈদ্যুতিক সৰবৰাহৰ বাবে সাধাৰণতে তাম আৰু এলুমিনিয়াম তাঁৰ কিয় ব্যৱহাৰ কৰা হয়?
উত্তৰ: বৈদ্যুতিক সৰবৰাহৰ বাবে সাধাৰণতে তাম আৰু এলুমিনিয়াম তাঁৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কাৰণ তাম আৰু এলুমিনিয়ামৰ ৰোধকতা অতি কম (10⁻⁸ Ωm), ফলত ইহঁতে বেছিকৈ বিদ্যুৎ প্ৰৱাহিত কৰিব পাৰে। লগতে ইহঁত সহজলভ্য আৰু তুলনামূলকভাৱে কম খৰচী।

SEBA Class 10 Science Chapter 12 Question Answers – বিদ্যুৎ (Electricity) FAQ

Chapter Overview: বিদ্যুৎ

Summary: Chapter 12 of SEBA Class 10 Science, "বিদ্যুৎ," explores the principles of electricity, including electric current, potential difference, Ohm’s law, resistance, series and parallel circuits, heating effects, and electric power, with practical applications like fuses and heaters.

বিদ্যুৎ প্ৰৱাহ কি?

উত্তৰ: বিদ্যুৎ প্ৰৱাহ হৈছে কোনো পৰিবাহীৰ মাজেৰে হোৱা ইলেক্ট্ৰনৰ প্ৰবাহ। বিদ্যুৎ প্ৰবাহৰ একক এম্পিয়াৰ (A) আৰু ইয়াক I = Q/t সূত্ৰৰ দ্বাৰা নিৰ্ণয় কৰা হয়, য’ত Q হৈছে আধান আৰু t হৈছে সময়।

ওমৰ সূত্ৰ কি?

উত্তৰ: ওহমৰ সূত্ৰৰ মতে, উষ্ণতা স্থিৰে থকা অৱস্থাত বৰ্তনীৰ সংযোজিত প্ৰদত্ত ধাতুৰ তাঁৰ এডালৰ দুই মূৰৰ মাজৰ বিভৱ ভেদ V, তাঁৰডালৰ মাজেৰে যোৱা প্ৰবাহৰ সমানুপাতিক। সূত্ৰ: V = IR, য’ত R হৈছে ৰোধ, I হৈছে প্ৰবাহ।

শ্ৰেণীবদ্ধ আৰু সমান্তৰাল সজ্জাৰ মাজত পাৰ্থক্য কি?

উত্তৰ: শ্ৰেণীবদ্ধ সজ্জাত সকলো উপাদান ক্ৰমান্বয়ে সংযোগ কৰা হয়, য’ত প্ৰৱাহ একে কিন্তু বিভৱভেদ বিভক্ত হয়। আনহাতে সমান্তৰাল সজ্জাত উপাদানসমূহ সমান্তৰালভাৱে সংযোগ কৰা হয়, য’ত বিভৱভেদ একে থাকে কিন্তু প্ৰৱাহ বিভক্ত হয়।

Benefits of Studying Chapter 12 – বিদ্যুৎ Question Answers

Benefits:

  • Exam Success: Detailed answers to Prosnawoli and Anushiloni questions prepare students for SEBA HSLC exams.
  • Conceptual Clarity: Simplified Assamese explanations make topics like Ohm’s law and circuits easy to understand.
  • Enhanced Revision: MCQs and notes aid quick revision and retention of key concepts.
  • Time Efficiency: Structured answers help practice concise responses for better exam performance.
  • Confidence Building: Familiarity with question patterns boosts confidence for Assamese medium students.
Explore All SEBA Class 10 Science Chapters

Explore All SEBA Class 10 Science Chapters

Chapter Resources
Chapter 1: ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়া আৰু সমীকৰণ
Chapter 2: এচিড, ক্ষাৰক আৰু লৱণ
Chapter 3: ধাতু আৰু অধাতু
Chapter 4: কাৰ্বন আৰু ইয়াৰ যৌগ
Chapter 5: মৌলৰ পৰ্যায়বৃত্ত শ্রেণীবিভাজন
Chapter 6: জীৱন প্ৰক্ৰিয়া
Chapter 7: নিয়ন্ত্ৰণ আৰু সমন্বয়
Chapter 8: জীৱই কেনেকৈ বংশবিস্তাৰ কৰে
Chapter 9: বংশগতি আৰু বিবৰ্তন
Chapter 10: পোহৰৰ প্রতিফলন আৰু প্রতিসৰণ
Chapter 11: মানুহৰ চকু আৰু ৰঙীন জগত
Chapter 12: বিদ্যুৎ
Chapter 13: বিদ্যুৎ প্ৰৱাহৰ চৌম্বকীয় ক্ৰিয়া
Chapter 14: শক্তিৰ উৎস
Chapter 15: আমাৰ পৰিৱেশ
Chapter 16: প্রাকৃতিক সম্পদৰ ব্যৱস্থাপনা
Additional Resources
Author Bio - Mukut | Hiddemy
Mukut | Science & English Educator | Founder of Hiddemy

Mukut

B.Sc. | Content Writer | 10+ Years Teaching Experience
Specializing in Science and English curriculum for classes 6–12. Founder of Hiddemy, an educational initiative of Hidden Gem Institute focused on creating accessible learning resources.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Share on Social Media